[Mới] Nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty sẽ có lợi hơn?

Nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty? là câu hỏi mà được rất nhiều người quan tâm khi có ý định “khởi nghiệp”. Tuy nhiên chưa nhiều người thực sự hiểu được ưu và nhược điểm giữa 2 mô hình và việc thành lập công ty hay hộ kinh doanh sẽ có lợi hơn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn đọc trả lời những vấn đề trên.

1. Sơ lược về hộ kinh doanh và doanh nghiệp

Dưới đây là khái quát về hộ kinh doanh để độc giả có thể phân biệt được sự khác biệt giữa hộ kinh doanh và công ty và các ngành nghề mà hộ kinh doanh và công ty được phép kinh doanh theo quy định của pháp luật.

1.1. Hộ kinh doanh

Một số người thường nhầm lẫn hộ kinh doanh là doanh nghiệp. Vậy hộ kinh doanh là gì? Các ngành nghề hoạt động của hộ kinh doanh gồm những lĩnh vực gì? Cùng chúng tôi tìm hiểu thông qua phần dưới đây.

Tổng quan về hộ kinh doanh

• Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc một tổ chức là công dân Việt Nam đủ 18 tuổi, có đủ năng lực hành vi dân sự hoặc do một gia đình làm chủ. Hộ kinh doanh chỉ được sử dụng dưới 10 lao động, đăng ký tại một địa điểm và chủ hộ kinh doanh phải chịu toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh.
• Nếu các thành viên trong hộ gia đình đăng ký kinh doanh thì cần ủy quyền cho một thành viên làm đại diện hộ kinh doanh. Cá nhân, người được các thành viên ủy quyền làm đại diện sẽ là chủ hộ kinh doanh.

Về ngành nghề hoạt động của hộ kinh doanh

Danh mục ngành nghề của hộ kinh doanh theo quy định của pháp luật theo như bảng trong hình vẽ dưới đây.

Căn cứ theo Điều 89 Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định ngành, nghề kinh doanh của hộ kinh doanh như sau:

Hộ kinh doanh được quyền tự do kinh doanh ngành, nghề mà luật không cấm. Đối với những ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, hộ kinh doanh chỉ được kinh doanh khi đáp ứng đủ các điều kiện đầu tư kinh doanh và phải đảm bảo duy trì đủ điều kiện đó trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh.

Lưu ý: Trước khi tìm hiểu về việc thành lập hộ kinh doanh hay công ty, bạn có thể xem trước những thông tin cần biết về hộ kinh doanh trong bài viết xem thêm.

Xem thêm: Hộ kinh doanh là gì? Hộ kinh doanh có phải là doanh nghiệp không?

1.2. Doanh nghiệp/Công ty

Bên cạnh việc tìm hiểu về hộ kinh doanh thì cũng cần tìm hiểu thêm về công ty và các ngành nghề liên quan để xác định rõ hơn quyết định nên thành lập công ty hay hộ kinh doanh sẽ có lợi hơn.

Tổng quan về các loại hình doanh nghiệp

• Thành lập công ty là một tổ chức có tên riêng, có trụ sở giao dịch, tài sản và được thành lập hoặc đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.
• Theo Luật Doanh nghiệp 2020, các loại hình doanh nghiệp được quy định rõ như sau:

• • Công ty TNHH: Công ty TNHH bao gồm Công ty TNHH một thành viên do 1 tổ chức hay một cá nhân làm chủ sở hữu; Công ty TNHH 2 thành viên trở lên và tối đa là 50 tổ chức hoặc tổ chức làm thành viên. Thành viên công ty TNHH chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã góp khi liên quan đến các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty.
  • Công ty cổ phần: là loại hình doanh nghiệp đặc thù mà vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau được gọi là cổ phần. Cá nhân hoặc tổ chức có thể là cổ đông của công ty và số lượng tối thiểu là 3 cổ đồng và không giới hạn tối đa.
  • Công ty hợp danh: là doanh nghiệp có tối thiểu hai thành viên hợp danh, có thể có thêm thành viên góp vốn ngoài các thành viên hợp danh. Thành viên góp vốn có thể là cá nhân, tổ chức, chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ công ty chỉ giới hạn trong phạm vi họ đã góp vốn, còn thành viên hợp danh phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty.
  • Doanh nghiệp tư nhân: là doanh nghiệp thuộc quyền sở hữu của một cá nhân và tự chịu trách nhiệm về toàn bộ tài sản của mình. Một doanh nghiệp tư nhân chỉ có thể được thành lập bởi một cá nhân. Chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh hoặc thành viên hợp danh trong công ty hợp danh.

Về các lĩnh vực, ngành nghề hoạt động của công ty

Ngành nghề hoạt động của công ty giống với hệ thống danh sách ngành nghề của hộ kinh doanh. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật thì công ty không được phép kinh doanh những ngành, nghề sau:

• Kinh doanh các chất gây nghiện như ma túy.
• Hóa chất, khoáng vật (phụ lục II)
• Kinh doanh động vật hoang dã có nguồn gốc từ tự nhiên hay mẫu vật các loài thực vật.
• Hoạt động mua bán mại dâm.
• Hoạt động mua, bán bộ phận cơ thể người, bào thai người.
• Kinh doanh thuốc nổ, pháo nổ.
• Dịch vụ đòi nợ.

MISA meInvoice – Phần mềm hóa đơn điện tử được tin dùng hàng đầu hiện nay.

2. Phân biệt doanh nghiệp tư nhân và hộ kinh doanh

Để xác định nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty, cần phân biệt rõ các loại hình doanh nghiệp khác nhau như thế nào so với hộ kinh doanh. Dưới đây là bảng tổng hợp chi tiết:

Tiêu chí	Công ty, doanh nghiệp	Hộ kinh doanh cá thể
Nơi đăng ký và thủ tục ĐKKD	Đăng ký tại Sở Kế hoạch & Đầu tư. Hồ sơ, quy trình thủ tục phức tạp, yêu cầu nhiều giấy tờ và bước xác nhận	Đăng ký tại UBND cấp xã/phường. Hồ sơ, quy trình thủ tục đơn giản, ít giấy tờ, xử lý nhanh
Tư cách pháp nhân	Được công nhận tư cách pháp nhân, có quyền sử dụng con dấu tròn của doanh nghiệp, thực hiện quyền nghĩa vụ độc lập với chủ sở hữu	Không có tư cách pháp nhân, không được phép sử dụng con dấu pháp nhân. Hoạt động nhân danh cá nhân/chủ hộ
Chủ thể thành lập	Do một hoặc nhiều cá nhân/tổ chức trong và ngoài nước thành lập	Chỉ do một cá nhân hoặc các thành viên một hộ gia đình, bắt buộc là công dân Việt Nam
Số lượng đơn vị được đăng ký	Mỗi cá nhân có thể đồng thời lập/đứng tên nhiều doanh nghiệp trên toàn quốc	Một cá nhân chỉ được đăng ký, đứng tên duy nhất một hộ kinh doanh cá thể trên phạm vi cả nước
Trách nhiệm pháp lý	Chủ sở hữu/thành viên/cổ đông chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn đã góp vào doanh nghiệp (trừ doanh nghiệp tư nhân)	Chủ hộ phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân đối với hoạt động của hộ
Sử dụng hóa đơn	Được phép xuất hóa đơn GTGT (hóa đơn đỏ), hóa đơn bán hàng, hóa đơn điện tử từ máy tính tiền cho khách hàng	Chỉ được dùng hóa đơn bán hàng, hóa đơn điện tử từ máy tính tiền; không được xuất hóa đơn GTGT
Khả năng huy động vốn	Có thể huy động góp vốn từ nhiều thành viên/cổ đông trong và ngoài công ty, dễ tiếp cận vay vốn ngân hàng	Chủ hộ tự bổ sung vốn, khả năng vay vốn ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng bị hạn chế nhiều hơn
Khả năng mở rộng quy mô	Được mở một hoặc nhiều chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh khác tỉnh/thành và cả ở nước ngoài	Không được mở chi nhánh hoặc văn phòng đại diện; được phép hoạt động tại nhiều địa điểm ngoài trụ sở chính trong cùng tỉnh nhưng phải thông báo cơ quan quản lý thuế/thị trường
Địa chỉ trụ sở	Một địa chỉ có thể đăng ký làm trụ sở cho nhiều công ty, doanh nghiệp khác nhau	Một địa chỉ chỉ được phép đăng ký duy nhất một hộ kinh doanh cá thể tại địa bàn đó
Người đại diện pháp luật	Có thể có một hoặc nhiều người đại diện theo pháp luật, bao gồm cả người nước ngoài	Duy nhất một người đại diện, là chủ hộ, bắt buộc là công dân Việt Nam
Quy tắc đặt tên	Tên doanh nghiệp không được trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên doanh nghiệp khác trên toàn quốc	Tên hộ kinh doanh không được trùng, nhầm lẫn với tên hộ kinh doanh khác trong cùng địa bàn xã/phường
Chế độ kế toán	Thực hiện chế độ kế toán, có thể lựa chọn phương pháp trực tiếp hoặc khấu trừ; phải nộp báo cáo thuế quý, báo cáo tài chính năm	Hộ khoán: không phải nộp báo cáo thuế tháng/quý. Hộ kê khai: nộp báo cáo thuế tháng/quý, không cần BCTC năm. Đến hết 31/12/2025 áp dụng phương pháp khoán
Nghĩa vụ thuế	Nộp lệ phí môn bài, thuế GTGT, thuế TNCN, thuế TNDN (mức phí, thuế suất thường cao hơn Hộ KD)	Nộp lệ phí môn bài, thuế GTGT, thuế TNCN (mức phí, thuế suất thấp hơn DN nhiều)
Thuế suất	Thuế GTGT: 8-10% Thuế TNCN: ~10% trở lên Thuế TNDN: 20% lợi nhuận năm (trừ các trường hợp đặc biệt)	Thuế GTGT: 1-5% Thuế TNCN: 0,5-5%
Chuyển đổi loại hình	Có thể chuyển đổi dạng loại hình doanh nghiệp (ví dụ từ TNHH sang cổ phần…)	Có thể chuyển đổi thành doanh nghiệp nếu mở rộng quy mô, thủ tục chuyển đổi khá đơn giản
Thủ tục giải thể	Giải thể tương đối phức tạp và mất nhiều thời gian, qua nhiều bước kiểm tra về thuế, nợ…	Thủ tục giải thể đơn giản, không phức tạp như doanh nghiệp
Bảo hiểm xã hội	Phải đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động và người quản lý	Bắt buộc tham gia BHXH cho người lao động và chủ hộ kinh doanh (theo luật mới)

Trong đó, một số tiêu chí quy định cụ thể đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp như sau:

(1). Sử dụng hóa đơn

Lưu ý về hóa đơn điện tử từ máy tính tiền (áp dụng từ 01/06/2025):

• Hộ kinh doanh thuộc các đối tượng sau bắt buộc đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, có truyền dữ liệu trực tiếp đến cơ quan thuế:

• • Hộ kinh doanh kê khai thuế;
  • Hộ kinh doanh có doanh thu đạt từ 01 tỷ đồng/năm trở lên;
  • Hộ kinh doanh có sử dụng máy tính tiền cho hoạt động kinh doanh.

• Doanh nghiệp kê khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, doanh nghiệp bán lẻ hoặc cung cấp dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cũng áp dụng tương tự.

Lưu ý:
Việc hộ kinh doanh không được xuất hóa đơn GTGT (hóa đơn đỏ) gây bất lợi khi tiếp cận nhóm khách hàng tổ chức, doanh nghiệp, do các đối tác này thường yêu cầu xuất hóa đơn VAT khi mua hàng hóa/dịch vụ.

(2). Ngành nghề kinh doanh

• Đối với doanh nghiệp:

Có quyền đăng ký nhiều ngành nghề kinh doanh cùng lúc, không bị giới hạn số lượng. Nếu kinh doanh ngành nghề có điều kiện, doanh nghiệp phải đáp ứng đủ các tiêu chí về vốn, ký quỹ, giấy phép con… đồng thời duy trì đủ điều kiện trong suốt thời gian hoạt động.

• Đối với hộ kinh doanh:

Được phép đăng ký kinh doanh các ngành nghề không bị pháp luật cấm, số lượng ngành nghề không bị giới hạn. Tuy nhiên, một số lĩnh vực đặc thù (như kinh doanh vàng, lữ hành, dịch vụ tư vấn du học…) chỉ được hoạt động dưới hình thức doanh nghiệp.

Thực tế, hộ kinh doanh thường chỉ được đăng ký một hoặc vài mã ngành nghề, không được đồng thời đăng ký nhiều ngành nghề như mô hình doanh nghiệp.

(3). Mở rộng quy mô kinh doanh

Theo quy định tại Điều 87 Nghị định 168/2025/NĐ-CP:

• Hộ kinh doanh được quyền mở thêm nhiều địa điểm kinh doanh trên phạm vi toàn quốc mà không bị hạn chế về số lượng. Tuy nhiên, phải lựa chọn một địa điểm làm trụ sở chính của hộ kinh doanh.
• Chủ hộ kinh doanh có trách nhiệm thông báo đầy đủ cho cơ quan thuế và cơ quan quản lý thị trường về danh sách các địa điểm kinh doanh đã mở.
• So với doanh nghiệp, khả năng mở rộng phạm vi hoạt động thực tế của hộ kinh doanh vẫn bị hạn chế đáng kể.

(4). Các loại thuế phải nộp

• Thuế môn bài:

• • Doanh nghiệp có vốn trên 10 tỷ đồng: Nộp 3.000.000 đồng/năm;
  • Doanh nghiệp có vốn từ 10 tỷ đồng trở xuống: Nộp 2.000.000 đồng/năm;
  • Hộ kinh doanh doanh thu trên 500 triệu đồng/năm: Nộp 1.000.000 đồng/năm;
  • Hộ kinh doanh doanh thu 300–500 triệu đồng/năm: Nộp 500.000 đồng/năm;
  • Hộ kinh doanh doanh thu 100–300 triệu đồng/năm: Nộp 300.000 đồng/năm.

Lưu ý: Từ ngày 01/01/2026, lệ phí môn bài sẽ được bãi bỏ đối với cả doanh nghiệp và hộ kinh doanh. (Căn cứ theo Khoản 7, Điều 10 của Nghị quyết 198/2025/QH15)

• Các loại thuế khác:

Ngoài 4 sắc thuế chính (môn bài, GTGT, TNCN, TNDN), tuỳ từng lĩnh vực và ngành nghề mà doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh còn có thể phải nộp thêm: thuế xuất nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên, hoặc thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.

(5) Khả năng chuyển đổi 

Theo quy định hiện hành:

• Doanh nghiệp được phép chuyển đổi linh hoạt các loại hình:

• • Công ty TNHH ↔ Công ty cổ phần;
  • Công ty TNHH MTV ↔ Công ty TNHH 2 thành viên trở lên;
  • Doanh nghiệp tư nhân ↔ Công ty TNHH/Công ty cổ phần/Công ty hợp danh.

Trong khi đó, hộ kinh doanh có thể chuyển đổi lên công ty để mở rộng quy mô và phát triển kinh doanh.

3. Ưu, nhược điểm của từng loại hình kinh doanh

Như vậy ta có thể thấy việc đăng ký thành lập công công ty hay hộ kinh doanh đều phục vụ cho mục đích kinh doanh của người làm chủ. Tuy nhiên mỗi mô hình lại có những ưu, nhược điểm khác nhau, cụ thể như sau:

3.1. Ưu điểm, nhược điểm của hộ kinh doanh

Về ưu điểm của hộ kinh doanh

• So với công ty thì hộ kinh doanh có thủ tục thành lập tương đối đơn giản và không mất quá nhiều thời gian cũng như chi phí.
• Vì số lượng ít, chủ yếu là các thành viên trong cùng hộ gia đình nên quản lý dễ dàng.
• Không bị ràng buộc về vốn, hộ kinh doanh có thể kinh doanh với số vốn ít hay nhiều, vậy nên hộ kinh doanh có khả năng quay vòng vốn nhanh tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình kinh doanh.
• Hộ kinh doanh có thể đóng mức thuế khoán cố định theo hàng tháng do cơ quan thuế quyết định và lệ phí môn bài sẽ phụ thuộc vào doanh thu của từng năm mà không phát sinh bất kì chi phí nào.

Về nhược điểm của hộ kinh doanh

• Quy mô nhỏ, mỗi hộ kinh doanh chỉ được sử dụng tối đa 10 lao động. Đây là số lượng ít làm hạn chế khả năng mở rộng, phát triển của hộ kinh doanh.
• Chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, không được mở thêm địa điểm kinh doanh hay chi nhánh nào khác.
• Không có tư cách pháp nhân nên khi tham gia vào các giao dịch sẽ mang tư cách một cá nhân, do đó địa vị pháp lý của hộ kinh doanh không được chặt chẽ.
• Tất cả các thành viên trong hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm toàn bộ tài sản đối với hoạt động kinh doanh của hộ.
• Khả năng huy động vốn thấp vậy nên hộ kinh doanh chỉ có thể tự xoay sở nguồn vốn hoặc đi vay của các cá nhân, tổ chức khác. 
• Hộ kinh doanh không được xuất hóa đơn đỏ, muốn xuất hóa đơn cho khách thì cần liên hệ Cơ quan thuế quản lý để mua và số lượng mua cũng bị hạn chế.

Để giúp các hộ kinh doanh đáp ứng đầy đủ quy định và an tâm phát triển, MISA tặng phần mềm khai thuế MIỄN PHÍ MISA eShop (kèm 50 hóa đơn đầu vào, 3 tháng bán hàng và lập tờ khai thuế, sổ sách miễn phí). Tải và nhận phần mềm miễn phí ngay tại đây:

Không chỉ nhận phần mềm MIỄN PHÍ, hộ kinh doanh còn được

+ Miễn phí tư vấn thuế từ các chuyên gia, đại lý thuế

+ Miễn phí hướng dẫn khai thuế, hướng dẫn ĐÚNG – ĐỦ – CẦM TAY CHỈ VIỆC, giúp bà con không sợ làm sai quy định.

3.2. Ưu nhược điểm của công ty

Về ưu điểm của loại hình công ty

• Có tư cách pháp nhân (trừ doanh nghiệp tư nhân), có con dấu pháp nhân và được phép xuất hóa đơn đỏ.
• Không bị giới hạn về số lượng lao động và ngành nghề kinh doanh.
• Chủ sở hữu chỉ chịu trách nhiệm về phần tài sản đã góp vào công ty, chứ không phải lấy tài sản cá nhân để chịu trách nhiệm cho công ty (trừ doanh nghiệp tư nhân).
• Khả năng huy động vốn cao hơn so với hộ kinh doanh vì công ty có thể phát hành cổ phiếu, trái phiếu, tăng khả năng đi vay các tổ chức tín dụng và số thành viên góp vốn cũng cao hơn so với hộ kinh doanh.
• Được phép mở rộng kinh doanh như mở thêm chi nhánh hay địa điểm kinh doanh tại địa chỉ khác.
• So với các mô hình kinh doanh khác thì công ty sẽ được ưu đãi hơn về vay vốn.
• Công ty có nhiều người đại diện theo pháp luật và mỗi người sẽ chịu trách nhiệm theo pháp luật về một mảng nhất định.

Về nhược điểm của loại hình công ty

• Chế độ kế toán, kế toán, kiểm toán phức tạp và doanh nghiệp cũng phải đóng nhiều loại thuế hơn so với hộ kinh doanh.
• Thủ tục thành lập công ty khá phức tạp, phải chuẩn bị các tài liệu và hồ sơ theo quy định và nộp cho cơ quan đăng ký để giải quyết.
• Vì công ty sử dụng nhiều lao động với quy mô lớn nên việc quản lý người lao động trở nên khó khăn hơn.
• Trong trường hợp một số loại hình công ty có số lượng lớn thành viên góp nhiều vốn dẫn đến việc kiểm soát các thành viên trở nên khó khăn, có thể dẫn đến một số thành viên xung đột nhau về mặt lợi ích.

Nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, MISA dành tặng ưu đãi đặc biệt:

4. Nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty?

Việc lựa chọn giữa hộ kinh doanh và công ty phụ thuộc trực tiếp vào quy mô, định hướng phát triển và nhu cầu quản lý của chủ thể kinh doanh, cụ thể:

• Nếu mục tiêu kinh doanh nhỏ lẻ, vốn ít, hướng tới hoạt động đơn giản, dễ quản lý, không có nhu cầu xuất hóa đơn GTGT và chấp nhận phạm vi mở rộng bị giới hạn, hộ kinh doanh là phương án phù hợp.
• Ngược lại, với nhu cầu phát triển lâu dài, mở rộng hoạt động ra nhiều lĩnh vực, huy động vốn dễ dàng, ký kết hợp đồng lớn, xuất hóa đơn GTGT cho khách hàng tổ chức, nên lựa chọn hình thức công ty. Công ty giúp giảm thiểu rủi ro cá nhân nhờ tư cách pháp nhân, chế độ chịu trách nhiệm hữu hạn, nhưng kèm theo đó là thủ tục phức tạp hơn và chi phí quản lý cao hơn. Vì vậy, mỗi trường hợp cần cân nhắc kỹ càng mục tiêu và nguồn lực để có quyết định phù hợp với thực tiễn hoạt động.

Khi cân nhắc giữa việc thành lập công ty hay hộ kinh doanh, việc quản lý hoạt động kinh doanh và vận hành hiệu quả là yếu tố then chốt. Phần mềm MISA eShop cung cấp giải pháp quản lý bán hàng – xuất hóa đơn – kê khai thuế toàn diện cho hộ kinh doanh đáp ứng quy định. Nhận miễn phí phần mềm MISA eShop.

Tìm hiểu thêm: [Mới] Hướng dẫn thủ tục giải thể hộ kinh doanh từ a -> z

5. Lời kết

Những thông tin trong bài viết chắc hẳn đã giúp các bạn có câu trả lời cho câu câu hỏi nên thành lập công ty hay hộ kinh doanh ở đầu bài. Qua đây, MISA meInvoice cũng muốn nhắn nhủ đến các hộ kinh doanh hay công ty thì cũng cần cân nhắc thật kỹ để mang lại nhiều lợi nhuận trong việc kinh doanh.