Chủ hộ kinh doanh có phải đóng BHXH không? Theo Công văn số 2220/BHXH-QLT, từ 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, còn hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống có thể tham gia BHXH tự nguyện.
1. Từ 01/1/2026, chủ hộ kinh doanh có phải đóng BHXH không?
Trước đây, theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, chủ hộ kinh doanh có giấy phép đăng ký kinh doanh sẽ chính thức thuộc nhóm đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc, bên cạnh nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động (nếu có).
Tuy nhiên, theo Công văn số 2220/BHXH-QLT mới cập nhật ngày 30/06/2026, từ ngày 1/1/2026, chủ hộ kinh doanh có doanh thu vượt 1 tỷ đồng/năm sẽ thực hiện BHXH bắt buộc, trong khi các hộ có doanh thu không quá 1 tỷ đồng/năm được tham gia theo hình thức BHXH tự nguyện.
2. Chi tiết mức đóng BHXH hộ kinh doanh 2026
2.1. Mức đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động làm việc cho hộ kinh doanh
Đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, việc tham gia BHXH bắt buộc là yêu cầu theo quy định của pháp luật. Tổng mức đóng các khoản BHXH, BHYT và BHTN hiện chiếm 32% quỹ tiền lương tháng, trong đó trách nhiệm đóng được phân chia giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Cụ thể:
Người lao động đóng 10,5% tiền lương, bao gồm:
- 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- 1,5% tham gia bảo hiểm y tế.
- 1% đóng bảo hiểm thất nghiệp.
Hộ kinh doanh với vai trò người sử dụng lao động đóng 21,5%, gồm:
- 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- 3% vào quỹ ốm đau, thai sản.
- 0,5% vào quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
- 3% bảo hiểm y tế.
- 1% bảo hiểm thất nghiệp.
2.2. Mức đóng BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh
Theo quy định hiện hành, chủ hộ kinh doanh tham gia BHXH bắt buộc phải đóng 25% trên mức tiền lương làm căn cứ đóng, trong đó 22% được phân bổ vào quỹ hưu trí, tử tuất và 3% vào quỹ ốm đau, thai sản.
Trường hợp chưa tham gia BHYT theo nhóm đối tượng khác, chủ hộ cần đóng thêm 4,5% BHYT, tương đương tổng mức đóng là 29,5%.
Mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH do chủ hộ kinh doanh tự lựa chọn nhưng phải nằm trong khung do pháp luật quy định. Từ ngày 01/07/2026, khi mức tham chiếu là 2.530.000 đồng/tháng, số tiền phải đóng được xác định như sau:
- Mức tối thiểu: 632.500 đồng/tháng nếu chỉ tham gia BHXH; 746.350 đồng/tháng nếu tham gia đồng thời BHXH và BHYT.
- Mức tối đa: 12.650.000 đồng/tháng khi lựa chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng ở ngưỡng cao nhất theo quy định.
3. Chủ hộ kinh doanh không đóng BHXH có bị phạt không?
Trường hợp chủ hộ kinh doanh không thực hiện đúng nghĩa vụ đóng BHXH cho bản thân và người lao động từ 1/7/2025 sẽ đối mặt với các hình thức xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, Theo Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, quy định mức phạt liên quan đến đóng BHXH bắt buộc như sau:
Mức xử phạt khi không đóng hoặc trốn đóng BHXH, BHTN
Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, chủ hộ kinh doanh có thể bị xử phạt hành chính như sau:
- Phạt từ 18% đến 20% số tiền BHXH, BHTN phải đóng tại thời điểm lập biên bản (tối đa 75 triệu đồng) nếu:
- Không tham gia BHXH, BHTN cho người lao động thuộc diện bắt buộc.
- Hành vi vi phạm chưa đủ căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Phạt từ 50 – 75 triệu đồng đối với hành vi trốn đóng BHXH, BHTN, nhưng chưa đến mức bị xử lý hình sự.
Biện pháp khắc phục
Ngoài tiền phạt, chủ hộ kinh doanh còn phải thực hiện các nghĩa vụ sau:
- Đóng đủ số tiền BHXH, BHTN còn thiếu cho cơ quan BHXH.
- Nộp tiền lãi chậm đóng hoặc trốn đóng, được tính bằng 2 lần mức lãi suất đầu tư bình quân của Quỹ BHXH của năm trước trên số tiền còn thiếu.
Lưu ý: Nếu không tự nguyện khắc phục, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước trích tiền trực tiếp từ tài khoản của chủ hộ để thu hồi khoản nợ và tiền lãi theo quy định (đối với trường hợp chậm đóng từ 30 ngày trở lên).
4. Đã đóng BHXH bắt buộc từ 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh Nhóm 1 có được hoàn tiền không?
Hiện nay, chưa có văn bản chính thức quy định cách xử lý đối với thời gian và số tiền BHXH bắt buộc mà chủ hộ kinh doanh đã đóng, nhưng sau đó được xác định không còn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo Công văn 2220/BHXH-QLT.
Tuy nhiên, căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội 2024, pháp luật không quy định hoàn trả số tiền BHXH đã đóng hoặc chuyển sang BHXH tự nguyện. Thay vào đó, thời gian tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện được bảo lưu, cộng nối để tính hưởng các chế độ về sau như sau:
Tham gia BHXH tự nguyện trước, sau đó chuyển sang BHXH bắt buộc từ ngày 01/07/2029
Theo hướng dẫn tại Công văn 2220/BHXH-QLT, chủ hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm có thể chuyển sang tham gia BHXH tự nguyện. Khi đăng ký, người tham gia cần nộp Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS) theo Quyết định 366/QĐ-BHXH năm 2026.
Đến ngày 01/07/2029, khi thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, chủ hộ tiếp tục chuyển sang đóng BHXH bắt buộc. Thời gian tham gia ở cả hai hình thức sẽ được cộng nối để làm căn cứ hưởng các chế độ BHXH theo quy định.
Bảo lưu thời gian đã đóng BHXH bắt buộc và tiếp tục tham gia khi đủ điều kiện
Theo Điều 71 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người tham gia BHXH khi dừng đóng mà chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc chưa nhận BHXH một lần thì thời gian đã đóng sẽ được bảo lưu để làm căn cứ tính các chế độ BHXH sau này.
Đối với chủ hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm, sau khi dừng tham gia BHXH bắt buộc theo hướng dẫn tại Công văn 2220/BHXH-QLT, có thể lựa chọn bảo lưu toàn bộ thời gian đã đóng mà không cần tiếp tục đóng BHXH trong giai đoạn này.
Đến ngày 01/07/2029, khi thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, chủ hộ tiếp tục đóng BHXH. Toàn bộ thời gian đã bảo lưu trước đó sẽ được cộng nối với thời gian đóng mới để tính hưởng các chế độ BHXH theo quy định.
5. Thủ tục đóng BHXH cho chủ hộ kinh doanh
Theo Điều 4 Quyết định 366/QĐ-BHHX năm 2026, hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc như sau:
Bước 1. Chuẩn bị hồ sơ đăng ký BHXH lần đầu
Khi đăng ký tham gia BHXH lần đầu, hộ kinh doanh cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định.
Đối với hộ kinh doanh sử dụng lao động, hồ sơ gồm:
- Mẫu TK3-TS: Tờ khai đăng ký hoặc điều chỉnh thông tin tham gia BHXH, BHYT, BHTN.
- Mẫu D02-LT: Danh sách người lao động tham gia hoặc điều chỉnh mức đóng BHXH, BHYT, BHTN.
- Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
- Bản sao CCCD của người đăng ký tham gia BHXH (nếu chưa được cấp mã số BHXH).
Đối với người lao động, cần cung cấp cho hộ kinh doanh:
- Mẫu TK1-TS: Tờ khai tham gia BHXH, BHYT kèm các giấy tờ liên quan (nếu có).
- Giấy tờ chứng minh để được hưởng mức quyền lợi BHYT cao hơn (nếu thuộc đối tượng được hưởng).
Bước 2. Nộp hồ sơ đến cơ quan BHXH
Sau khi hoàn thiện hồ sơ, hộ kinh doanh nộp đến cơ quan BHXH quản lý nơi đăng ký kinh doanh theo một trong các hình thức sau:
- Nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH.
- Nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc Cổng giao dịch điện tử BHXH (cần có chữ ký số).
- Gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính.
Lưu ý: Hiện nay, cơ quan BHXH khuyến khích thực hiện thủ tục bằng hình thức trực tuyến hoặc thông qua phần mềm kê khai bảo hiểm điện tử để tiết kiệm thời gian và thuận tiện trong quá trình xử lý.
Bước 3. Nhận kết quả giải quyết
Trong thời hạn không quá 05 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH sẽ xử lý và trả kết quả theo hình thức mà hộ kinh doanh đã đăng ký, bao gồm cả nhận qua dịch vụ bưu chính nếu có yêu cầu.
2️⃣ Chữ ký số: Linh hoạt, bảo mật – ký duyệt mọi giao dịch nhanh, không giới hạn không gian.
3️⃣ oneAI: Trợ lý AI siêu thông minh – CEO kiểm soát, quản trị và tăng tốc vận hành số hóa doanh nghiệp dễ dàng.
6. Những trường hợp chủ hộ kinh doanh không phải đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc
Theo quy định tại Luật BHXH 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP, chủ hộ kinh doanh được miễn đóng BHXH bắt buộc trong các trường hợp sau:
- Đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định (trừ trường hợp còn thiếu tối đa 06 tháng đóng BHXH để đủ điều kiện hưởng lương hưu).
- Đang tham gia BHXH bắt buộc theo một đối tượng khác, vì khi đó chủ hộ chỉ phải đóng BHXH theo một chế độ duy nhất. Các đối tượng bao gồm:
- Cán bộ, công chức, viên chức.
- Người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên hoặc hợp đồng không trọn thời gian nhưng có mức lương thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
- Người quản lý doanh nghiệp, thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc, Tổng giám đốc, kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác thuộc diện tham gia BHXH theo quy định.
- Lực lượng vũ trang như sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ, công nhân quốc phòng, công an, dân quân thường trực…
- Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.
- Người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
- Vợ hoặc chồng của thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài được cử đi công tác nhiệm kỳ và hưởng chế độ sinh hoạt phí.
Như vậy, chủ hộ kinh doanh chỉ phải tham gia BHXH bắt buộc khi không thuộc các trường hợp nêu trên và không đồng thời tham gia BHXH theo một nhóm đối tượng khác theo quy định của pháp luật.
7. Một số câu hỏi thường gặp về bảo hiểm xã hội cho hộ kinh doanh
7.1. Chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ nghỉ hưu có phải đóng BHXH bắt buộc từ 1/7/2025 không?
Theo quy định tại Khoản 7 Điều 2 Luật BHXH 2024, từ ngày 1.7.2025, trường hợp không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc bao gồm:
…c) Đối tượng quy định tại Điểm m và Điểm n Khoản 1 Điều này đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại Khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động, trừ trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu tối đa 6 tháng quy định tại Khoản 7 Điều 33 của Luật này.
Trong đó, chủ hộ kinh doanh chính là đối tượng quy định tại Điểm m và Điểm n. Do đó, chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu thì không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, trừ trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu tối đa 6 tháng.
7.2. Chủ hộ kinh doanh đang tham gia BHXH tại doanh nghiệp khác thì có phải tham gia thêm BHXH bắt buộc cho hộ kinh doanh nữa không?
Trường hợp chủ hộ kinh doanh đang làm việc cho doanh nghiệp khác và đã tham gia BHXH bắt buộc tại công ty đang làm việc thì KHÔNG cần phải tham gia thêm BHXH với tư cách là chủ hộ kinh doanh nữa.
7.3. Chủ hộ kinh doanh đang tham gia BHXH tự nguyện đăng ký tham gia BHXH bắt buộc như thế nào?
Chủ hộ kinh doanh nếu từ tháng 7/2025 mà thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, muốn chấm dứt đóng BHXH tự nguyện để tham gia BHXH bắt buộc thì anh/chị làm thủ tục báo giảm (hồ sơ là Tờ khai TK1-TS) gửi cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ thu nơi anh/chị đang tham gia BHXH tự nguyện.
Việc bổ sung chủ hộ kinh doanh vào các nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/7/2025 sẽ giúp chủ hộ kinh doanh và người lao động được hưởng đầy đủ các quyền lợi BHXH theo quy định. Hy vọng với những chia sẻ trên từ MISA meInvoice, các chủ hộ kinh doanh sẽ có thể thực hiện chính xác và đầy đủ các quy định pháp luật về BHXH.
MISA đồng hành cùng hộ kinh doanh đáp ứng Nghị định số 70/2025/NĐ-CP mới nhất và tối ưu hoạt động kinh doanh với Bộ giải pháp cho hộ kinh doanh đầy đủ các tính năng: Bán hàng – Hóa đơn – Ký số – Kê khai thuế.
☑️ Được thiết kế riêng cho hộ kinh doanh nên rất dễ dùng
☑️ Liên thông dữ liệu trên cùng một nền tảng
☑️ Phù hợp với tất cả hộ kinh doanh quy mô từ nhỏ đến lớn
☑️ Đáp ứng đầy đủ, kịp thời theo quy định của cơ quan thuế
☑️ Được chuyên gia thuế đánh giá cao và khuyến khích Hộ kinh doanh triển khai
☑️ Giải pháp riêng lẻ hay trọn bộ hoàn toàn do hộ kinh doanh lựa chọn
☑️ Đặc biệt, MIỄN PHÍ 3 tháng trọn bộ giải pháp HÓA ĐƠN ĐIỆN TỬ – QUẢN LÝ BÁN HÀNG – CHỮ KÝ SỐ – KÊ KHAI THUẾ
 |
Bộ giải pháp hóa đơn điện tử máy tính tiền giúp hộ kinh doanh đáp ứng nghị định 70 và chính sách thuế mới. NHẬN ƯU ĐÃI MIỄN PHÍ 3 THÁNG TRỌN BỘ GIẢI PHÁP PHẦN MỀM NGAY! |
