Chi phí tài chính là gì? Cách hạch toán chi phí tài chính 635 CHÍNH XÁC

Trong bức tranh tài chính doanh nghiệp, chi phí tài chính đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Vậy chi phí tài chính là gì và làm thế nào để hạch toán chính xác tài khoản 635? Hãy cùng MISA meInvoice khám phá ngay trong bài viết dưới đây nha!

1. Tổng quan về chi phí tài chính là gì?

1.1 Khái niệm chi phí tài chính là gì?

Chi phí tài chính Financial Charges là tổng các khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc huy động, sử dụng và quản lý vốn trong hoạt động của doanh nghiệp. Đây là một yếu tố quan trọng trong việc xác định kết quả hoạt động kinh doanh và quản lý tài chính của doanh nghiệp.

Trong hệ thống kế toán Việt Nam, các chi phí tài chính thường được hạch toán vào Tài khoản 635 – Chi phí tài chính.

Cụ thể, chi phí tài chính bao gồm:

• Lãi vay: Tiền lãi phải trả cho các khoản vay từ ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc các bên cho vay khác.
• Chi phí liên quan đến phát hành trái phiếu: Bao gồm phí phát hành, phí bảo lãnh, và các chi phí khác để huy động vốn qua trái phiếu.
• Chi phí thuê tài chính: Các khoản chi phí từ hợp đồng thuê tài sản như thuê tài chính máy móc, thiết bị được coi là chi phí tài chính theo chuẩn mực kế toán.
• Chi phí liên quan đến công cụ tài chính: Như chi phí giao dịch, phí quản lý danh mục đầu tư, hoặc chi phí liên quan đến các công cụ phái sinh.
• Các chi phí khác: Phí ngân hàng, chi phí chuyển đổi ngoại tệ, hoặc các chi phí liên quan đến việc duy trì nguồn vốn.

1.2 Chi phí tài chính bao gồm những gì?

Trong một doanh nghiệp, chi phí tài chính được chia thành chi phí bên nợ, bên có và những khoản chi phí phát sinh không được tính vào chi phí tài chính. Cụ thể như sau:

• Chi phí tài chính bên nợ là các khoản chi phí phát sinh từ việc huy động và sử dụng vốn vay hoặc nguồn vốn ngoại, bao gồm lãi suất, phí khởi tạo, và các chi phí liên quan đến rủi ro vay vốn. Được ghi nhận vào Tài khoản 635 – Chi phí tài chính. Cụ thể như sau:
  • Lãi mua hàng trả chậm, lãi tiền vay, lãi thuê tài chính: Lãi vay ngân hàng, lãi trái phiếu, lãi hợp đồng thuê tài chính, hoặc lãi từ mua hàng trả chậm.
  • Lỗ bán ngoại tệ: Lỗ phát sinh khi bán ngoại tệ với tỷ giá thấp hơn giá mua vào.
  • Chiết khấu thanh toán cho người mua: Khoản giảm giá cung cấp cho khách hàng thanh toán sớm.
  • Lỗ thanh lý/nhượng bán các khoản đầu tư: Lỗ từ việc bán cổ phiếu, trái phiếu hoặc các khoản đầu tư tài chính khác.
  • Lỗ tỷ giá hối đoái trong kỳ: Lỗ từ giao dịch vay, trả nợ hoặc các khoản phải thu/phải trả bằng ngoại tệ.
  • Lỗ tỷ giá hối đoái đánh giá lại cuối kỳ: Lỗ từ việc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ như khoản vay USD cuối kỳ kế toán.
  • Chi phí phát sinh từ trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh và dự phòng tổn thất đầu tư vào công ty con, liên kết, hoặc đơn vị khác.
  • Chi phí khác từ hoạt động đầu tư tài chính: Phí giao dịch, phí quản lý danh mục đầu tư, hoặc chi phí liên quan đến công cụ phái sinh.
• Chi phí tài chính bên có là các khoản thu nhập hoặc điều chỉnh làm giảm chi phí tài chính, thường liên quan đến việc cho vay, đầu tư vốn ngoại, hoặc hoàn nhập các khoản dự phòng. Được ghi vào bên Có tài khoản 635 hoặc các tài khoản liên quan. Các mục chi phí tài chính bên có bao gồm:
  • Hoàn nhập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh khi giá trị chứng khoán tăng và tổn thất đầu tư vào đơn vị khác khi khoản đầu tư phục hồi giá trị.
  • Các khoản ghi giảm chi phí tài chính như lãi tỷ giá hối đoái từ các khoản phải thu/phải trả bằng ngoại tệ, thu nhập từ lãi suất cho vay hoặc đầu tư.
  • Cuối kỳ, toàn bộ chi phí tài chính trên tài khoản 635 được kết chuyển sang tài khoản 911 – Xác định kết quả kinh doanh để xác định lợi nhuận hoặc lỗ.
• Các loại chi phí không được tính vào chi phí tài chính là các khoản khoản chi phí này thuộc hoạt động cốt lõi, quản lý, hoặc các hoạt động khác của doanh nghiệp, được hạch toán vào các tài khoản riêng biệt, không ghi vào tài khoản 635.
  • Chi phí bán hàng: Chi phí quảng cáo, vận chuyển, tiếp thị.
  • Chi phí quản lý doanh nghiệp: Chi phí lương nhân viên quản lý, khấu hao tài sản văn phòng
  • Chi phí sản xuất và kinh doanh: Chi phí nguyên vật liệu, nhân công, sản xuất chung.
  • Chi phí xây dựng cơ bản: Chi phí xây dựng nhà xưởng, mua sắm tài sản cố định.
  • Chi phí kinh doanh bất động sản: Chi phí xây dựng, phát triển dự án bất động sản.
  • Chi phí trang trải bằng nguồn kinh phí khác: Chi phí từ quỹ tài trợ, nghiên cứu.

MISA meInvoice – Phần mềm hóa đơn điện tử được tin dùng hàng đầu hiện nay. TƯ VẤN & DEMO 1:1 CÙNG CHUYÊN GIA MIỄN PHÍ!

1.3 Các hình thức của chi phí tài chính

Hình thức của chi phí tài chính bào gồm lãi suất, phí khởi tạo, phí trễ hạn và tiền phạt trả trước. Cụ thể như sau:

• Chi phí lãi suất: Đây là chi phí mà doanh nghiệp phải trả cho các khoản vay hoặc nghĩa vụ tài chính, bao gồm:
  • Lãi vay ngân hàng, tổ chức tín dụng, trái phiếu.
  • Lãi thuê tài chính hợp đồng thuê máy móc, thiết bị.
  • Lãi mua hàng trả chậm.
  • Lãi phạt trả chậm nếu có, liên quan đến các khoản vay.
• Chi phí khởi tạo: Là chi phí trả cho bên cho vay để xử lý khoản vay, thường từ 0,5-1% giá trị khoản vay. Phổ biến trong vay thế chấp, vay mua ô tô, vay cá nhân, hoặc một số hạn mức tín dụng.
• Chi phí trễ hạn: Đây là khoản chi phí phát sinh khi doanh nghiệp thanh toán nợ trễ hạn. Áp dụng cho vay ngân hàng, trái phiếu, hoặc hợp đồng tín dụng.
• Tiền phạt trả trước: Phí phạt khi doanh nghiệp trả nợ sớm hơn thời hạn hợp đồng, nhằm bù đắp cho bên cho vay khoản lãi suất bị mất.

2. Ý nghĩa của chi phí tài chính

Chi phí tài chính đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong hoạt động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp, được ghi nhận vào các báo cáo như báo cáo lợi nhuận, báo cáo tài chính hay báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Chi phí tài chính cho thấy doanh nghiệp đang sử dụng vốn hiệu quả đến đâu. Nếu chi phí tài chính cao trong khi lợi nhuận thấp, điều đó có thể là dấu hiệu của việc sử dụng vốn chưa tối ưu hoặc các quyết định đầu tư không hiệu quả. Chi phí tài chính cũng phản ánh chi phí cơ hội của việc sử dụng vốn vào một hoạt động cụ thể thay vì các lựa chọn khác.

Cạnh đó, chi phí tài chính là một trong những yếu tố cấu thành nên tổng chi phí của doanh nghiệp. Do đó, nó tác động trực tiếp đến lợi nhuận trước thuế và lợi nhuận sau thuế. Quản lý tốt chi phí tài chính giúp doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận.

Hơn nữa, chi phí tài chính chính là cơ sở cho việc ra quyết định kinh doanh và tài chính cho doanh nghiệp như quyết định huy động vốn, đầu tư, định giá sản phẩm/dịch vụ, xây dựng kế hoạch tài chính.

Tỷ lệ chi phí tài chính trên doanh thu hoặc trên tổng chi phí cho thấy mức độ phụ thuộc vào vốn vay và rủi ro tài chính của doanh nghiệp. Một tỷ lệ quá cao có thể là dấu hiệu cảnh báo về khả năng trả nợ và tính ổn định tài chính.

3. Cách tính chi phí tài chính trong doanh nghiệp

Cách tính chi phí tài chính trong doanh nghiệp phụ thuộc vào các khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc huy động và sử dụng vốn. Để tính chi phí tài chính doanh nghiệp cần xác định một số các chỉ số sau:

• Xác định các khoản mục chi phí tài chính phát sinh trong kỳ. 
• Tính toán giá trị của từng khoản mục dựa trên chứng từ, hợp đồng liên quan. 
• Tổng hợp các khoản mục để có được tổng chi phí tài chính. 

Sau khi xác đinh các chi số để tính chi phí tài chính doanh nghiệp áp dụng công thức sau:

Chi phí tài chính = Lãi vay phải trả + Phí khởi tạo + Phí phạt trễ hạn + Phí tất toán trước hạn + Các khoản chi phí khác

Ví dụ một doanh nghiệp vay 3 tỷ đồng, lãi suất 7%/năm, thời hạn 4 năm, tổng lãi phải trả 840 triệu đồng, phí khởi tạo 15 triệu, phí trễ hạn 5 triệu. Tổng chi phí tài chính của doanh nghiệp = 840.000.000 + 15.000.000 + 5.000.000 = 860.000.000VNĐ.

MISA meInvoice – Phần mềm hóa đơn điện tử được tin dùng hàng đầu hiện nay.

4. Hướng dẫn phân tích kết quả chi phí tài chính

Phân tích kết quả chi phí tài chính là một bước quan trọng để hiểu rõ hơn về sức khỏe tài chính và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Biến động của chi phí tài chính, dù tăng hay giảm, đều mang những ý nghĩa riêng và cần được xem xét kỹ lưỡng trong bối cảnh cụ thể của doanh nghiệp.

• Chi phí tài chính tăng nói lên:
  • Doanh nghiệp vay thêm vốn để đầu tư vào tài sản cố định, mở rộng nhà xưởng, tăng quy mô hoạt động. Điều này dẫn đến tăng chi phí lãi vay, nhưng nếu việc mở rộng hiệu quả, doanh thu và lợi nhuận trong tương lai cũng sẽ tăng tương xứng.
  • Doanh nghiệp thực hiện các hoạt động đầu tư tài chính mới và phát sinh chi phí liên quan. Nếu các khoản đầu tư này có tiềm năng sinh lời cao, chi phí hiện tại có thể chấp nhận được.
  • Nếu doanh nghiệp chuyển đổi các khoản vay ngắn hạn sang dài hạn, chi phí lãi vay trong một kỳ có thể tăng do kỳ hạn dài hơn, nhưng giúp giảm áp lực trả nợ ngắn hạn và ổn định nguồn vốn.
• Chi phí tài chính giảm nói lên:
  • Doanh nghiệp quản lý tài chính hiệu quả chủ động cơ cấu lại các khoản nợ theo hướng có lợi hơn, quản lý tốt dòng tiền để giảm nhu cầu vay.
  • Lãi suất cho vay giảm giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí lãi vay.
  • Lợi nhuận tạo ra đủ để trang trải chi phí và giảm bớt sự phụ thuộc vào vốn vay.
  • Bán các khoản đầu tư có lãi, hoàn nhập dự phòng.
  • Khi tỷ giá ngoại tệ biến động thuận lợi.
  • Giảm chi phí chiết khấu cho khách hàng mà không ảnh hưởng nhiều đến doanh thu.

5. Hướng dẫn hạch toán chi phí tài chính 635

5.1 Nguyên tắc kế toán tài khoản 635

Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 90 Thông tư 200/2014/TT-BTC, nguyên tắc kế toán đối với chi phí tài chính – Tài khoản 635 được quy định như sau:

• Tài khoản 635 phản ánh các khoản chi phí và lỗ liên quan đến hoạt động tài chính, bao gồm:
  • Chi phí/lỗ đầu tư tài chính: Lỗ từ thanh lý/nhượng bán chứng khoán, góp vốn liên doanh, liên kết.
  • Chi phí vay vốn và cho vay: Lãi vay, phí khởi tạo, phí trễ hạn.
  • Chi phí giao dịch bán chứng khoán: Phí môi giới, phí giao dịch.
  • Dự phòng: Trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh, tổn thất đầu tư vào đơn vị khác.
  • Lỗ tỷ giá hối đoái: Lỗ từ bán ngoại tệ hoặc đánh giá lại các khoản mục ngoại tệ.
• Tài khoản 635 phải được hạch toán chi tiết theo từng loại chi phí để quản lý và báo cáo chính xác. Không ghi nhận các khoản sau vào tài khoản  635:
  • Chi phí sản xuất, cung cấp dịch vụ .
  • Chi phí bán hàng.
  • Chi phí quản lý doanh nghiệp.
  • Chi phí kinh doanh bất động sản.
  • Chi phí đầu tư xây dựng cơ bản.
  • Chi phí thanh toán bằng nguồn vốn khác hoặc chi phí khác.
• Chi phí phát hành trái phiếu được phân bổ dần theo kỳ hạn trái phiếu nếu trái phiếu phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường.
• Lãi phải trả cho trái phiếu chuyển đổi được tính vào chi phí tài chính, dựa trên giá trị nợ gốc đầu kỳ × Lãi suất trái phiếu tương tự trên thị trường hoặc lãi suất vay phổ biến tại thời điểm phát hành.
• Nếu cổ phiếu ưu đãi được phân loại là nợ phải trả, cổ tức ưu đãi được ghi nhận như lãi vay và tính vào chi phí tài chính.

5.2 Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ tài khoản 635

Căn cứ Khoản 3 Điều 90 Thông tư 200/2014/TT-BTC, phương pháp kế toán chi phí tài chính – tài khoản 635 được quy định như sau:

5.3 Sơ đồ chi phí tài chính – tài khoản 635 theo thông tư 200 

Dưới đây là sơ đồ tài khoản 635 theo thông tư 200, giúp bạn hiểu rõ cách ghi nhận các khoản chi phí liên quan đến hoạt động tài chính của doanh nghiệp.

Hy vọng rằng qua bài viết này của MISA meInvoice, doanh nghiệp đã nắm vững những thông tin chi tiết liên quan đến chi phí tài chính và quy trình hạch toán chính xác tài khoản 635. Việc áp dụng đúng đắn sẽ góp phần đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả cho hệ thống kế toán doanh nghiệp.